Komputer stał się dzisiaj podstawowym narzędziem pracy dla dużej części naszego społeczeństwa – używamy go w domu, w pracy, podczas wypoczynku. Komputer daje nam również możliwość korzystania z najpoważniejszego medium w dzisiejszym świecie jakim jest internet. Dzięki temu mamy łatwy dostęp do wszelkich informacji, możemy komunikować się z innymi ludźmi, pracować, robić zakupy, grać, itp. praktycznie nie wychodząc z domu. Czy komputer i internet niesie za sobą jakieś zagrożenie? Badania prowadzone przez Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne pokazują, że około 6% osób korzystających z internetu jest od niego uzależnionych, a około 30% traktuje czas spędzany przy komputerze jako ucieczkę od rzeczywistości, stopniowo wycofując się z codziennych aktywności.
Czym zatem jest uzależnienie od internetu? Do objawów uzależnienia od internetu zalicza się:
- Doświadczenie intensywnego pragnienia włączenia komputera i wejścia do internetu, które można określić jako „głód internetu”. Korzystanie z sieci staje się lekiem na samotność, smutek, niepokój, pustkę, staje się też źródłem budowania fałszywej tożsamości
- Przeżywanie dyskomfortu psychicznego i/lub fizycznego, jeśli kontakt z komputerem jest niemożliwy. Narasta niepokój, pojawiają się wahania nastroju z tendencją do narastającej irytacji, pogłębiania się nastroju depresyjnego. Towarzyszyć temu mogą zachowania agresywne, problemy z koncentracją uwagi, bóle głowy, zaburzenia snu. W sytuacjach niezwiązanych z komputerem mogą pojawić się takie zachowania, jak np. bębnienie palcami imitujące korzystanie z klawiatury
- Problemy z kontrolowaniem czasu korzystania z komputera – problemy z unikaniem rozpoczęcia, kończenia czy utrzymywaniem wcześniej wyznaczonych granic
- Koncentracja życia wokół komputera – w przypadku niemożności korzystania z niego mogą pojawić się natrętne myśli związane z komputerem. Plan dnia jest dostosowywany do możliwości korzystania z sieci
- Ograniczany jest czas na alternatywne źródła przyjemności. Komputer staje się narzędziem pracy oraz głównym źródłem przyjemności
- Pojawia się coraz większa potrzeba korzystania z komputera dla osiągnięcia satysfakcji
- Korzystanie z komputera czy sieci mimo wiedzy o ponoszonych szkodach związanych z tą aktywnością (doświadczanie poczucia winy, zaniedbywanie codziennych obowiązków związanych z pracą czy nauką, narastające konflikty z bliskimi w związku z czasem spędzanym przy komputerze)
Przyjmuje się, że wystarczą trzy objawy, które wystąpiły w ciągu roku aby móc postawić diagnozę uzależnienia.
Sprawdź, czy twoje korzystanie z komputera jest bezpieczne? (kwestionariusz dr Young)
- Czy zdarza ci się, że myślisz o tym, co robiłeś w internecie przed chwilą lub o tym, co musisz zrobić, jeśli wejdziesz do niego ponownie i trudno ci się od tego oderwać?
- Czy czujesz potrzebę korzystania z internetu coraz dłużej, aby być usatysfakcjonowany?
- Czy podejmowałeś kolejne próby kontrolowania, przerywania lub zaprzestania korzystania z internetu, bo wcześniej się to nie udało?
- Czy czujesz się zły, rozczarowany lub smutny, kiedy Ty lub ktoś bliski próbował powstrzymać cię od korzystania z komputera lub internetu?
- Czy zostajesz przy komputerze dłużej niż to wcześniej planowałeś?
- Czy groziła ci utrata ważnych związków, problemy w szkole lub pracy z powodu Twojego korzystania z Internetu?
- Czy kłamałeś komuś z rodziny, terapeucie, aby ukryć prawdziwą ilość czasu spędzanego przy komputerze?
- Czy zdarza ci się traktować internet jako sposób ucieczki od problemów lub uwolnienia się od przykrych uczuć?
Jeśli odpowiedziałeś "Tak" na 5 lub więcej pytań, najprawdopodobniej jesteś uzależniony od komputera.
Rodzaje zachowań związanych z nadużywaniem internetu:
- obsesyjne granie w gry komputerowe, zwłaszcza dotyczy to gier on-line
- ciągłe porządkowanie informacji na komputerze
- ciągłe rozbudowywanie komputera, aby był szybszy, lepszy, wydajniejszy
- oglądanie, kupowanie, kopiowanie pornografii komputerowej
- relacje internetowe – zawieranie przyjaźni przez sieć, czaty, kawiarenki internetowe, grupy dyskusyjne
- hazard on-line
- aukcje internetowe
- zakupy w sieci
- ściąganie z sieci programów, filmów, muzyki
Wszystkie opisane wyżej czynności mogą stanowić problem, jeżeli:
- pochłaniają zbyt dużo czasu
- stanowią jedyny sposób radzenia sobie z problemami lub ucieczkę od nich
- człowiek wykonuje je nadal, mimo określonych szkód, jakie z tych czynności wynikają
- odbywają się kosztem innych ważnych aktywności, zainteresowań, ważnych znajomości czy przyjaźni
Leczenie
Aby zacząć leczenie najważniejsze jest przyznanie się przed samym sobą do problemu. W przeciwieństwie do innych uzależnień (alkohol, narkotyki) w przypadku problemu z komputerem nie jest konieczne całkowite powstrzymywanie się od korzystania z komputera. W leczeniu tego uzależnienia chodzi o przywrócenie kontroli nad zachowaniem, które powoduje przykre konsekwencje. Istotne jest szukanie alternatywnych sposobów na sytuacje, w których pojawia się przymus korzystania z komputera. Ważna jest też umiejętność wczesnego rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych narastającego napięcia, które prowadzi do przymusu korzystania z komputera. W tym celu należy rozpocząć naukę konstruktywnego rozpoznawania i wyrażania uczuć, radzenia sobie ze stresem. Jeżeli problem dotyczy dziecka, należy objąć opieką terapeutyczną całą rodzinę.
A więc jeżeli rozpoznajesz u siebie lub bliskiej osoby uzależnienie od komputera poszukaj pomocy specjalisty. Znacznie łatwiej poradzić sobie z uzależnieniem z pomocą drugiego człowieka.
